دیروز پس از حدود پنج ماه نزاع سیاسی و حقوقی در تركیه بر سر پرونده انحلال «حزب عدالت و توسعه»، سرانجام دادگاه قانون اساسی این كشور رای خود درباره این پرونده جنجالی را اعلام كرد. چهارشنبه (30ژوئیه) هاشم قلیچ رئیس دادگاه قانون اساسی پس از سه روز شور 11 قاضی ارشد این دادگاه، اعلام كرد كه قضات دادگاه قانون اساسی موضوع «اقدام علیه ساختار لائیك تركیه» را از سوی حزب حاكم عدالت و توسعه احراز كرده است. بنابراین دادگاه قانون اساسی با توجه به اصل 68 قانون اساسی تركیه این حزب را مكلف به پرداخت جریمه مالی به میزان 50 درصد مبلغ یارانه پرداختی دولت به این حزب بر مبنای آخرین سال مالی حزب (2007) دانسته است. از 11 قاضی این دادگاه شش قاضی رای به انحلال حزب دادند در حالی‌كه چهار قاضی این حزب را مستحق جریمه دانسته و یك قاضی به رد ادعانامه دادستان تركیه رای دادند. دادگاه برای انحلال این حزب نیازمند رای هفت قاضی بود. بنابراین در مجموع 10 قاضی از 11 قاضی این دادگاه مواردی از ادعانامه دادستان را مورد پذیرش قرار داده‌اند. اعلام رای دادگاه در تركیه با استقبال رجب طیب اردوغان و دیگر فعالان حزب عدالت و توسعه مواجه شد. اردوغان در پیام هفتگی خود به مردم تركیه با اعلام اینكه اعلام رای دادگاه به پنج ماه جدال سیاسی مخرب پایان داد همگان را به تلاش برای اصلاحات برای آینده تركیه و فراموشی دعواهای سیاسی گذشته فراخواند.
جالب است که بدانیم یکی از مستندات پرونده اتهامی حزب عدالت و توسعه مربوط به خبر روزنامه مشهور ایرانی یعنی کیهان میشد که پس از پیروزی این حزب در انتخابات پارلمانی ترکیه تیتر زد:«نقطه عطف در سرنوشت خاورميانه پيروزي بزرگ اسلام در تركيه سكولاريسم مات شد!»

نظامیان سکولار و لائیک در ترکیه این تیتر و به تبع آن استقبال جریانات معلوم الحال از پیروزی این حزب در ترکیه را خطری جدی برای دموکراسی و سکولاریسم تلقی کرده و اینچنین پرونده حزب عدالت و توسعه را به دادگاه عالی قانون اساسی ارجاع دادند. جالب این که امروز هم پس از اعلام رأی دادگاه ترکیه کیهان با تیتر:«با راي منفي دادگاه قانون اساسي مردم تركيه پيروزي ديگر اسلامگرايان را جشن گرفتند» به استقبال این موضوع رفت.

اما در این میان سؤال اساسی آن است که آیا به راستی آنچنان که روزنامه کهیان و بعضا دیگرانی در ایران و جهان هم‌‌آواز با سکولارها و نظامیان لائیک ترکیه مدعی هستند، حزب عدالت و توسعه به معنای واقعی کلمه یک «حزب اسلام‌گرا» است؟

همگان می دانند حزب عدالت و توسعه (AK) میراث‌دار احزاب اسلام‌گرایی همچون حزب رفاه و حزب فضیلت بوده است که در زمان خود آشکارا به تلاش برای تغییر در اساس لائیک نظام ترکیه می پرداختند و بعضا اعضای فعلی حزب عدالت و توسعه سابقا عضو یکی از دو حزب پیش‌گفته بوده‌اند و غیرقابل انکار است. این موضوع هم که رهبران این حزب مسلمانانی متدین هستند قابل انکار نیست که همسران رییس جمهور و نخست وزیر آنان (گل و اردوغان) محجبه و مسلمانند. این‌که اردوغان باری به خاطر خواندن‌ شعری مذهبی‌ در انظار عمومی از شهرداری استانبول برکنار شده و در سالیانی دورتر زندان را نیز تجربه کرده است باز غیرقابل انکار است اما این موضوعات نیز باعث نمی‌شود بی هیچ فکری حزب عدالت و توسعه را همچون پیشینیانش «حزب اسلام‌گرا» معرفی کنیم.

حزب عدالت و توسعه اگرچه در ماه‌های اخیر با تلاش برای تصویب طرح لغو ممنوعیت حجاب چهره‌یی اسلام‌گرا از خود به نمایش گذاشت اما با نگاهی به مواضع نیروهای منسوب به این حزب در برابر انتقاداتی که به این طرح وارد شد می‌توان این طرح را نه در جهت سست ساختن پایه‌های سکولاریسم بلکه تنها برای افزایش محبوبیت در میان طبقات و اقشار حامی این حزب (مسلمانان) تلقی کرد و از آنجا که تلاش برای افزایش پایگاه مردمی هیچ منافاتی با دموکراتیک بودن ندارد نمی توان عدالت و توسعه را حزبی اسلام‌گرا معرفی کرد که اسلام‌گرا بودن در جمهوری فعلی ترکیه با دموکراسی سازگار نیست. اردوغان نخست وزیر مسلمان و دموکراتی است که برای احترام به قوانین کشورش دخترانش را برای تحصیلبه امریکا فرستاده تا نه حجاب خویش را از دست بدهند و نه با قوانین کشورشان درگیری پیدا کنند و این نه به اسلام‌گرایی مربوط می‌شود و نه به دشمنی با سکولاریسم بلکه از تعلق خاطر بسیار زیاد آنان به اصول دموکراتیک ناشی می‌شود.

باید پذیرفت افرادی همچون اردوغان و عبدا.. گل اگرچه مسلمانانی معتقد هستند اما ضمن ایمان به دین اسلام به اصولی بشری با عنوان دموکراسی نیز «معتقد» هستند که به آنان اجازه تعدی به ساختار مورد قبول بخش قابل توجهی از جامعه را نمی‌دهد اگرچه گاهی همان اصول باعث شود برای جلب نظر رأی‌دهندگان قانونی را از تصویب بگذرانند که به زعم آنان با اساس سکولاریسم منافاتی ندارد. اما همین مسلمانان دموکرات چنانچه با رأی مرجعی قانونی متقاعد شوند که این طرح «با اصول ساختار سیاسی کشورشان» که مورد قبول مردم است، منافات دارد دیگر آن را پیگیری نمی‌کنند، طُرفه آن‌که «جمیل چیچك» معاون نخست‌وزیر تركیه روز پنج‌شنبه در مصاحبه با شبكه تلویزیونی «NTV» تركیه اعلام كرد كه حزب عدالت و توسعه دیگر برای تصویب لایحه‌ای برای لغو ممنوعیت حجاب در دانشگاه‌ها اقدام نخواهد كرد. این اظهارات از آن روست كه 10 قاضی دادگاه قانون اساسی اقدام حزب حاكم در لغو ممنوعیت حجاب در دانشگاه‌ها را مصداق تلاش این حزب برای استحاله ساختار لائیك قانون اساسی تشخیص داده‌اند. دادگاه قانون اساسی تركیه در ژوئن سال جاری میلادی با لغو اصلاحیه دو ماده از قانون اساسی كه نمایندگان حزب حاكم در فوریه سال جاری به تصویب رسانده بودند، این عمل را منافی با ساختار و ماهیت لائیك جمهوری تركیه تشخیص داده بود.

اینچنین است که اگرچه حزب عدالت و توسعه را مسلمانانی به واقع متدین تشکیل داده‌اند اما این مسلمانان در طول دوران فعالیت سیاسی به درجه‌یی از اعتقاد به دموکراسی رسیده‌اند که هیچ‌گاه به رفتارهای «اسلام‌گرایانه» دست نخواهند زد اگرچه در حوزه خصوصی مسلمانان متدینی باشند که حفظ حجاب دخترانشان برایشان حائز اهمیت باشد و این معنای همان دموکراسی ترکیه است که دیروز با رأی دادگاه قانون اساسی ترکیه جشنی دیگر برپا کرد. جشنی به کام «دموکراسی» آنچنان که هست، نه جشنی به کام «اسلام‌گرایی» آنچنان که کیهانیان انتظارش را دارند...

همین حالا در سایت بی‌بی‌سی فارسی به نقل قولی از براک اوباما کاندیدای دموکرات انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در جمع اعضای دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا برخوردم که گفته بود:«اگر مذاکرات برای حل بحران بر سر برنامه اتمی ایران شکست بخورد اسرائیل به ایران حمله خواهد کرد» و همزمان اسرائیل تاکید کرده است که هیچ گزینه ای را مقابل ایران مردود نمی داند. چند هفته‌یی هست که اخبار نگران کننده‌یی از این سو و آن سو می رسد و نگرانی‌هایم برای آینده ایران را دوچندان می کند. اگرچه چندروزی با افزایش حجم مصاحبه‌ها با افرادی همچون هوشنگ امیراحمدی در نشریات داخلی و اظهارنظرهای هر از گاهی مسوولان دولتی و به ویژه احمدی‌نژاد و در کنار آن احتمال بازگشایی دفتر حافظ منافع امریکا به نظر می‌رسید که قرار است اتفاق خاصی در روابط ایران و امریکا و به تبع آن جامعه جهانی رخ دهد اما در این دو سه روز تعطیلات اخبار نگران کننده‌یی از وضعیت نیروهای داخلی و قدرت‌های خارجی رسید که نگرانی زیادی را برایم به همراه داشت. فردا ضرب‌الاجلی که از طرف قدرت‌های جهانی برای ایران تعیین شده بود (و البته از طرف مسوولان اساسا تکذیب شده) به اتمام می‌رسد و ایران باید تصمیم خود را به طرف‌های غربی اعلام کند. یا باید بسته پیشنهادی تازه را نیز مثل قبلی‌ها بی هیچ حرفی رد کنیم و دلخوش باشیم به سخنان آقای احمدی‌نژاد که امریکا به آخر خط رسیده و ... این حرف‌ها یا برای یک بار هم که شده به پیشنهادات آنان جدی فکر کنیم و تصمیمی بر اساس منافع دراز مدت کشور و ملت اتخاذ کنیم. آن طور که شنیده‌ام این دو سه روز اتفاقات مهمی در سطح کلان رخ داده و این در حالی است که از آن سوی مرزها اخبار خوبی به گوش نمی رسد. مطمئنا اگر ایران در بزنگاه موجود تصمیم درستی را اتخاذ نکند، آیندگان فرصتی برای دفاع به ما نخواهند داد. اگرچه کاری از دست امثال من در این ماجرا برنمی‌آید به سهم خودم از مسوولان کشورم می خواهم هر تصمیمی که می گیرند آنچنان باشد که بتوانند بدون رودربایستی با مردمشان در میان بگذارند و با اعلام آن در میان صفوف متشتت ملتی که این روزها می بینیمشان که هر روز نگران‌‌تر از دیروز می‌شوند، همدلی دوباره‌یی ایجاد کنند. به انتظار می مانیم اگرچه نگران...

لینـــــک  خبر بی‌بی‌سی درباره‌ی سخنان اخیر براک اوباما
خبر آخر: سفر بشار اسد به تهران برای میانجیگری